Zelenski stigao kod Vučića u Beograd i otvorio veliko pitanje mijenja li Srbija svoju vanjsku politiku i odnos prema Rusiji. Ipak, dosadašnji potezi Beograda, kao i procjene analitičara, ukazuju da bi se prije moglo govoriti o nastavku politike balansiranja između Evropske unije, Ukrajine i Rusije nego o potpunom geopolitičkom zaokretu.
Zelenski je 8. augusta stigao u službenu posjetu Srbiji, što je bio njegov prvi dolazak u ovu zemlju otkako je postao predsjednik Ukrajine.
U Beogradu ga je ugostio predsjednik Srbije Aleksandar Vučić, a dvojica predsjednika razgovarala su o bilateralnim odnosima, ekonomiji, evropskim integracijama i drugim pitanjima važnim za obje države.
Sama slika Zelenskog i Vučića zajedno u Beogradu privukla je veliku međunarodnu pažnju.
Razlog je jednostavan: Srbija godinama pokušava održavati dobre odnose s Rusijom, istovremeno ostajući kandidat za članstvo u Evropskoj uniji.
Zelenski stigao kod Vučića: Da li Srbija pravi veliki zaokret?
Zelenski stigao kod Vučića u trenutku kada Srbija pokušava ubrzati svoj evropski put, ali istovremeno zadržati odnose s Rusijom.
Posjeta ukrajinskog predsjednika može na prvi pogled djelovati kao veliki pomak u odnosima Beograda i Kijeva.
Međutim, veze između Srbije i Ukrajine nisu nastale preko noći.
Vučić i Zelenski sastajali su se i ranije na međunarodnim skupovima, dok je Beograd od početka ruske invazije pokušavao održavati specifičnu ravnotežu.
Srbija podržava teritorijalni integritet Ukrajine, ali istovremeno odbija pridružiti se evropskim sankcijama protiv Rusije.
Upravo zbog toga svaki Vučićev potez prema Kijevu izaziva pitanje mijenja li Srbija svoju vanjsku politiku.
Za sada nema dovoljno pokazatelja da je došlo do potpunog zaokreta.
Srbija godinama pokušava sjediti na više stolica
Politički analitičar Adi Ćerimagić smatra da posjetu treba posmatrati kao nastavak odnosa Beograda i Kijeva koji se pažljivo gradi posljednjih nekoliko godina.
Prema njegovoj analizi, Vučiću takav pristup omogućava da sarađuje sa Zapadom i Ukrajinom, a da istovremeno ne prekida odnose s Moskvom.
Srbija je tokom rata bila u centru pažnje i zbog municije srpske proizvodnje koja je preko posrednika završavala u Ukrajini.
Beograd je istovremeno održavao političke i ekonomske veze s Rusijom.
Takav pristup stvorio je sliku Srbije kao države koja pokušava dobiti određene koristi od različitih međunarodnih partnera bez potpunog svrstavanja uz jednu stranu.
Beograd želi napredak prema Evropskoj uniji
Jedan od najvažnijih dijelova priče jeste evropski put Srbije.
Evropska unija od Beograda očekuje veće usklađivanje sa zajedničkom vanjskom i sigurnosnom politikom EU.
Predsjednik Evropskog vijeća António Costa tokom posjete Beogradu u junu jasno je naveo usklađivanje s politikama i vrijednostima EU, uključujući zajedničku vanjsku i sigurnosnu politiku, kao jedan od prioriteta na evropskom putu Srbije.
Zbog toga odnos prema Ukrajini ima mnogo šire značenje.
Vučiću približavanje Kijevu može pomoći u odnosima s evropskim prijestolnicama, ali bi potpuni raskid s Moskvom mogao proizvesti sasvim drugačije političke posljedice.
Vučić nedavno bio i u Kijevu
Posjeta Zelenskog Beogradu nije prvi značajan kontakt dvojice predsjednika u posljednje vrijeme.
Vučić je prethodno boravio u Ukrajini i učestvovao na međunarodnom skupu.
I tada je Srbija pokušala održati svoj specifičan položaj.
Beograd podržava teritorijalni integritet Ukrajine, ali nije spreman prihvatiti sve elemente evropske politike prema Rusiji.
Upravo zato Ćerimagić smatra da ono što se sada događa nije potpuno nova politika, nego nastavak već razvijenog modela.
Šta su Vučić i Zelenski dogovorili?
Tokom sastanka u Beogradu dvojica predsjednika razgovarala su i o jačanju ekonomskih odnosa.
Vučić je izjavio da Srbija želi unaprijediti ekonomsku saradnju s Ukrajinom, dok je razgovarano i o mogućnosti sporazuma o slobodnoj trgovini.
Srbija je također ponudila pomoć u obnovi pojedinih ukrajinskih gradova i regija.
Zelenski je naglasio evropski put dvije države i mogućnosti za dodatnu saradnju.
Ipak, Vučić je nakon sastanka kazao da nisu razgovarali o vojnoj saradnji.
Rusija ostaje veliki faktor u politici Srbije
Uprkos približavanju Ukrajini, odnosi Srbije i Rusije nisu nestali.
Srbija nije članica NATO-a i nije se pridružila sankcijama koje je Evropska unija uvela Rusiji nakon invazije na Ukrajinu.
Beograd također ima dugogodišnje energetske, političke i historijske veze s Moskvom.
Zbog toga bi zaključak da je Vučić jednom posjetom Zelenskog potpuno promijenio stranu bio preuranjen.
Mnogo je preciznije govoriti o nastavku balansiranja u trenutku kada Beograd pokušava poboljšati svoj položaj prema Evropskoj uniji.
A šta je s Dodikom?
Posjeta je otvorila i pitanje odnosa Vučića prema političkim partnerima u regionu, uključujući Milorada Dodika.
Međutim, sama činjenica da je Vučić ugostio Zelenskog nije dokaz raskola između Vučića i Dodika.
Za tvrdnju o ozbiljnom političkom razlazu morali bi postojati konkretniji pokazatelji – javno suprotstavljeni stavovi, prekid političke saradnje ili drugi potezi koji bi pokazivali promjenu njihovog odnosa.
Zato je preciznije ovu posjetu posmatrati prvenstveno kroz vanjsku politiku Srbije, a ne automatski kao dokaz promjene odnosa Beograda prema političkim akterima u Bosni i Hercegovini.
Zelenski stigao kod Vučića i otvorio novo poglavlje odnosa Beograda i Kijeva, ali pravi politički efekti posjete tek će se vidjeti.
Pročitajte i druge najnovije regionalne vijesti na Aktuela24.
Sadržaj članka
Izvor: Reuters
